Na tegoroczny kurs niestety Łukasz nie może przyjechać, dlatego na kilka dni przed tegorocznym kursem wracamy do refleksji po warsztacie Łukasza Czajki podczas Weekendu Szczepowego 2025.
Podczas Weekendu Szczepowego jednym z tematów była prelekcja, a właściwie warsztat, który poprowadził Łukasz Czajka. Punktem wyjścia było 10 Zasad Szczepowego. Na pierwszy rzut oka to po prostu lista krótkich zdań. Kilka punktów, które można przeczytać w chwilę.
Ale sens tego spotkania nie polegał na samym poznaniu listy.
Nie chodziło o przekazanie gotowego schematu ani o zbudowanie obrazu „idealnego szczepowego”, który ma zawsze wszystko poukładane. Chodziło raczej o coś bardziej wymagającego: o zatrzymanie się nad własną służbą i postawienie sobie pytania, co w niej naprawdę jest najważniejsze.
To spojrzenie było bardzo konkretne. Nie na szczepowego „w teorii”, ale na człowieka, który działa w określonym środowisku, ma swoją historię, doświadczenie, ograniczenia, mocne strony i trudności. Właśnie dlatego ten warsztat nie prowadził do prostych recept, ale do osobistej pracy.
Wspólne zasady, różne akcenty
W czasie warsztatu mocno wybrzmiało, że choć działamy w jednym Stowarzyszeniu i według jednej metody, nie oznacza to, że wszyscy szczepowi mają przeżywać swoją służbę dokładnie tak samo.
Każdy działa w innym środowisku. Każdy ma inne doświadczenie. Każdy wchodzi w tę odpowiedzialność z innym zapleczem i innymi wyzwaniami. To sprawia, że te same zasady mogą dla różnych osób układać się w inną hierarchię.
Nie oznacza to oczywiście dowolności. Lista zasad nie została przedstawiona po to, by każdy zbudował sobie własną wersję metody. Przeciwnie — chodzi o wspólny fundament. Ale na tym wspólnym fundamencie każdy szczepowy musi uczciwie zobaczyć, nad czym dziś powinien pracować najmocniej.
Nie wszystko naraz
Jednym z ważniejszych elementów tego warsztatu było zaproszenie do tego, by nie tylko przeczytać zasady, ale spróbować ułożyć je według osobistej hierarchii.
To było bardzo cenne. Szczepowy może łatwo wpaść w myślenie, że powinien zająć się wszystkim od razu: jednostkami, relacjami z szefami, kalendarzem, planowaniem, problemami wychowawczymi, obecnością, bezpieczeństwem, rozwojem, formacją. A kiedy człowiek próbuje objąć wszystko jednocześnie, szybko okazuje się, że tak naprawdę niczym nie zajął się do końca dobrze.
Dlatego tak ważne jest pytanie: co jest dziś pierwsze?
Przed obozem akcent będzie padał gdzie indziej. Po obozie gdzie indziej. Na początku roku pracy jeszcze inaczej. W trudniejszym momencie życia szczepu jeszcze inaczej. Dobra służba szczepowego nie polega więc na ciągłym gaszeniu pożarów, ale na umiejętności rozeznania, co w tym momencie jest naprawdę najważniejsze.
To nie jest technika zarządzania
W tym warsztacie nie chodziło o sprawniejsze administrowanie ludźmi. Nie było w nim ducha „zarządzania zespołem” w stylu świeckiego podręcznika. Było raczej wezwanie do odpowiedzialnej służby, która ma źródło głębiej.
Uczestnicy zostali zaproszeni nie tylko do wskazania swojej najważniejszej zasady, ale też do odkrycia słowa, które stoi za nią najgłębiej. Tego, co rozpala, porządkuje i do czego warto wracać.
To ważne. Szczepowy nie niesie swojej służby samą siłą obowiązku. Nie da się długo i dobrze prowadzić innych tylko dzięki terminom, planom i zadaniom. Potrzeba jeszcze wewnętrznego fundamentu. Trzeba wiedzieć, do czego się wraca, gdy przychodzą trudności, zniechęcenie, zmęczenie albo zwykły chaos.
Działamy według jednych zasad
Pierwsza z zasad brzmi: działamy według jednych zasad.
To zdanie dobrze ustawia całość. Szczep nie jest prywatnym pomysłem szczepowego. Nie jest miejscem, w którym wszystko można układać wyłącznie według własnego gustu, temperamentu czy przyzwyczajeń. Szczepowy działa w Kościele, w Stowarzyszeniu i według metody, która została nam powierzona.
Ta jedność zasad nie jest ciężarem. Jest ochroną. Dzięki niej ruch pozostaje czytelny. Dzięki niej dzieci, młodzież i szefowie mogą wzrastać w środowisku, które nie jest przypadkowe. Dzięki niej służba szczepowego nie rozchodzi się na osobiste pomysły, ale służy wspólnemu dobru.
Nigdy nie przestajemy się rozwijać
Wśród dziesięciu zasad szczególnie mocno wybrzmiewa wezwanie: nigdy nie przestajemy się rozwijać.
To jedna z tych myśli, które trzeba wziąć bardzo serio. Szczepowy nie może zatrzymać się w miejscu. Nie może działać tylko siłą dawnych doświadczeń. Nie może oprzeć się wyłącznie na tym, że „już trochę wie”.
Jeśli sam się nie rozwija, z czasem zacznie działać z przyzwyczajenia. Będzie powtarzał znane schematy, nawet jeśli sytuacja wymaga czegoś więcej. A przecież jego zadaniem jest wspieranie szefów i jednostek w ich wzroście. Nie da się tego robić dobrze, jeśli samemu nie idzie się dalej.
Rozwój nie jest więc dodatkiem do służby szczepowego. Jest jedną z jej podstaw.
Wspieraj mądrze
Na liście zasad pojawiają się zdania bardzo proste, ale bardzo wymagające: bądź otwarty i mądrze wspieraj, mów mniej, słuchaj więcej, pamiętaj, kiedy przestać; zachowaj umiar w pomaganiu.
Właśnie tutaj bardzo dobrze widać, czym ma być obecność szczepowego.
Nie chodzi o to, żeby robił wszystko sam. Nie chodzi też o to, żeby na wszystko miał natychmiastową odpowiedź. Szczepowy ma wspierać w taki sposób, by szefowie mogli dojrzewać. Ma być obecny, ale nie dominujący. Ma pomagać, ale nie uzależniać od siebie. Ma czuwać, ale nie odbierać innym odpowiedzialności.
To wymaga dużej dojrzałości. Nieraz łatwiej wejść i zrobić coś za kogoś. Łatwiej przyspieszyć. Łatwiej samemu dopiąć sprawę, niż cierpliwie towarzyszyć komuś, kto dopiero się uczy. Ale wtedy może być szybciej tylko na chwilę. Wychowawczo często jest to strata.
Mądra pomoc zna umiar. Wie, że nie każda pomoc naprawdę rozwija.
Szczepowy nie może być bierny
Kolejne zasady przypominają, że ta służba nie może być jedynie symboliczną obecnością. Bądź czynny, a nie bierny. Dobrze planuj czas. Trzymaj się wyznaczonego kalendarza.
To nie są tylko kwestie organizacyjne. One pokazują, że odpowiedzialność szczepowego ma bardzo konkretny wymiar. Nie wystarczy dobra intencja. Nie wystarczy sympatia do ludzi. Nie wystarczy nawet gorliwość, jeśli nie prowadzi ona do porządku, obecności i przewidywalności.
Szczep potrzebuje człowieka, który czuwa nie tylko sercem, ale też rozumnie organizuje swoją służbę. Takiego, który umie planować, pilnować rytmu i dawać innym poczucie, że nie działają w chaosie.
Gwarant bezpieczeństwa
Bardzo mocno wybrzmiewa również zasada: bądź zawsze gwarantem bezpieczeństwa duchowego, moralnego i fizycznego.
To jedno z tych zdań, które pokazują, jak poważna jest służba szczepowego. Nie chodzi tylko o dopięcie programu czy spotkań. Chodzi o stworzenie takiej przestrzeni, w której dzieci, młodzież i szefowie mogą wzrastać bezpiecznie.
Bezpieczeństwo fizyczne jest tu oczywiste, ale nie wyczerpuje całości. Równie ważne jest bezpieczeństwo moralne i duchowe. Klimat jednostek. Styl relacji. Język. Wymagania. Przykład dawany przez szefów. To wszystko należy do odpowiedzialności szczepowego.
On nie ma tylko patrzeć, czy coś „działa”. Ma czuwać, czy to wszystko prowadzi we właściwym kierunku.
Stój na straży rozwoju
Jedna z zasad ujmuje służbę szczepowego chyba najcelniej: stój na straży rozwoju.
To zdanie porządkuje całość. Szczepowy nie jest tylko koordynatorem kalendarza ani kimś, kto spina jednostki od strony organizacyjnej. Jego zadaniem jest pilnować, by rozwój naprawdę się dokonywał.
Rozwój szefów. Rozwój jednostek. Rozwój całego szczepu.
To wymaga patrzenia dalej niż tylko na najbliższy termin czy bieżący problem. Wymaga pytania nie tylko o to, czy coś zostało zrobione, ale czy to rzeczywiście wychowuje. Nie tylko o to, czy jednostka działa, ale czy dojrzewa. Nie tylko o to, czy szef daje radę, ale czy wzrasta w swojej służbie.
Szkoła odpowiedzialnej służby
Warsztat Łukasza Czajki nie był próbą zamknięcia tematu. Raczej otwierał drogę do dalszej pracy. I może właśnie dlatego był tak cenny.
Te dziesięć zasad nie jest materiałem do szybkiego przeczytania i odłożenia. To raczej pomoc do rachunku sumienia szczepowego. Do spokojnego spojrzenia na własną służbę i zadania sobie kilku prostych, ale niełatwych pytań.
- Czy rzeczywiście działam według wspólnych zasad?
- Czy sam się rozwijam?
- Czy wspieram mądrze?
- Czy słucham?
- Czy nie wyręczam?
- Czy dobrze planuję?
- Czy pilnuję kalendarza?
- Czy jestem czynny?
- Czy naprawdę stoję na straży rozwoju?
- Czy jestem gwarantem bezpieczeństwa?
Dobrze, że podczas Weekendu Szczepowego wybrzmiał właśnie taki temat. Bo szczepowy nie jest od tego, żeby wszystko robić samemu. Nie jest też od tego, żeby tylko „koordynować”. Jest od odpowiedzialnej służby, która pomaga innym wzrastać.
I właśnie dlatego te 10 zasad można czytać jako szkołę odpowiedzialnej służby.
